Các giá trị tốt không nhất thiết đứng cùng một phía. Đến một thời điểm nào đó, chúng ta sẽ phải lựa chọn giữa hai thứ đều tốt. Và đó mới là việc khó nhất.
Một trong những bài viết sâu về người làm sản phẩm của người Việt. Bạn nên đọc bài a Khải trước khi đọc bài của mình. Nếu có thể hãy đọc nó vài lần để hiểu quan điểm của anh Khải vì sau đây là chia sẽ quan điểm cá nhân của mình về bài chia sẽ của a Khải đã được public. Ex Zalo / Pass Pv anh Khải.
Đọc bài viết viết cụ thể của anh Khải.VQ thể ở bên dưới
Nhớ lại măm 2014, mình có cơ hội được ngồi trong phòng phỏng vấn với anh Khaivq.
Dù trước đó mình đã tự vọc vạch build vài app cùng team nhỏ tận dụng hiểu biết làm game, cũng gom được vài trăm ngàn user, nhưng thú thật, chừng đó chả là gì cả do hên và một phần cũng clone ý tưởng. Làm một cái app nhỏ cho vui nó khác một trời một vực với việc làm Product toàn diện ở scale hàng chục triệu người dùng. Quyết định sau khi pass đắn đo rồi khăn gói chuyển hẳn vào lại TP.HCM làm việc hồi đó thực sự đã thay đổi toàn bộ quỹ đạo sự nghiệp của mình. Email trao đổi ý chính đơn giản vậy thôi việc process nhanh và hỗ trợ từ Hr đợt đó là giúp mình bỏ các lo lắng phải rời Đn khi chưa có nhiều chuẩn bị.
Nếu không có cơ duyên được Zalo ngỏ lời mời làm việc, có lẽ mình đã không có giai đoạn 4-5 năm vùi đầu thuần túy vào việc build Product dù nhiều khi thấy toàn dính các dự án khù khầm fail nhiều. Nhưng mỗi anh ở Zalo hồi đó đều là một nhân vật riêng: khác tính, khác phương pháp, nhưng đều chung một chất: mê nghề và muốn làm và trái tính. Môi trường đó rèn cho mình đọc nhiều đủ thứ trên đời, để sau này có tý bản lĩnh qua những tổ chức tiếp theo. Đến tận bây giờ, mình vẫn luôn tin Zalo là một trong những lò luyện tốt nhất ở Việt Nam để học cách làm Product. Các bạn trẻ quan tâm có thể tìm hiểu các chương trình đào tạo PM mà Zalo tuyển hằng năm mà thời trước chả ai đào tạo.
Quay lại việc Anh Khải đã có một bài chia sẻ cực kỳ hiếm hoi dành cho các bạn trẻ về triết lý làm sản phẩm của ảnh. Mình được gửi đọc tuần trước và cho quan điểm, nên mình cũng viết bài này luôn, thực ra đây là bài khó viết với mình với blog nữa mùa gần 1 năm nay, khi nào ảnh và Zalo public thì mình chia sẽ cùng cho nóng =))
Ai từng làm việc trực tiếp với anh Khải đều biết: ở Zalo xưa có văn hoá ít lên đàn chém gió lắm, làm là chính, không thích màu mè, có khi mấy anh còn chửi te le nếu ai làm ngược lại và các bạn ngoài chả bao giờ thấy ai chia sẽ thế nào là người làm sản phẩm trong Zalo. Toàn bộ nội dung chia sẻ lần này của anh không kiểu slide đào tạo, không có mấy từ khóa buzzword. Bài viết ngắn gọn, đập thẳng vào vấn đề bằng đúng ngôn ngữ của một builder thực chiến, chắc có khi anh đã mất ngủ sửa tới lui hi vọng ae hiểu ý đúng ý ảnh viết và còn thấy nhấn mạnh “Tất cả những gì tôi chia sẻ từ đầu tới giờ có thể hoàn toàn sai” 😅
Hôm được nhận, mình đọc đi đọc lại vài lần,và đồng ý đa phần (đọc đến đây vẫn chưa đọc thì đọc đã nhé). Nếu bạn đã đọc các bài mình viết gần đây, có khi sẽ thấy nhiều ý gần tương tự. Không phải tình cờ, anh em ở Zalo thời trước đa phần tự học là chính, và nhiều thứ như thấm từ đâu ko rõ có thể từ cách tổ chức và mindset từ các anh leader, có lẻ thế. Nhưng cũng có vài điểm mình có quan điểm khác, và nếu tranh luận với ảnh về vụ làm product mình cũng sẽ nói các ý mình không đồng ý.
Mình không biết giờ ở Zalo không biết giờ còn ai cãi nhau với ảnh như ngày trước không ? Xưa phòng kính họp hay ào ào. Thực ra, nếu ai đó hỏi mình ngoài công việc, đồng nghiệp ra thì nhớ nhất điều gì về văn hoá Zalo ngày xưa, mình sẽ chọn cái văn hoá “được phép cãi nhau” khịa nhau ra mặt. Vào phòng họp cải nhau ầm ĩ để bảo vệ quan điểm đến cùng, nhưng bước ra khỏi cửa là không ai để bụng, việc ai nấy làm. Và quan trọng nhất: chưa bao giờ mình có cảm giác “không an toàn” khi dám nói thẳng, nói ngược lại với các sếp. Có thể thời đại bây giờ đã khác, người ta chuộng sự dĩ hòa vi quý, cá nhân cũng từ tốn hơn, cứ phải “tôn trọng nhau” rào trước đón sau mới được coi là một văn hoá làm việc an toàn chăng?
Bệnh Đẽo cày giữa đường và cú lừa A/B Testing
Giới làm Product ở Việt Nam hiện tại đang mắc một căn bệnh rất khó chữa: Tôn thờ số liệu một cách mù quáng. Cứ hễ tranh luận không ngã ngũ là lôi data ra làm câu chuyện phản biện che thân.
Có một đoạn anh Khải viết làm mình cực kỳ tâm đắc: “Trường hợp có nhiều hơn một giải pháp, nhiều người sẽ muốn A/B testing để chọn phương án. Tôi đặc biệt ghét cách tiếp cận này... Thiết kế sản phẩm dựa trên kết quả A/B testing giống như câu chuyện Đẽo cày giữa đường, tạo ra một sản phẩm chắp vá không có thiết kế tổng thể.”
Chính xác. (Mình từng nói vấn đề này trong bài The Reality Check #8: Sự hoang tưởng của Data-driven, anh em có thể đọc lại).
Nhiều PM hiện nay cứ mở mồm ra là để em chạy A/B test. Làm như A/B test là đũa thần không bằng.
Người dùng không biết họ thực sự muốn gì cho đến khi bạn đưa nó ra trước mặt họ. Nếu cứ ngoan ngoãn vâng lời p-value từ 10,000 user, những người thậm chí chả rảnh để hiểu cái vision tổng thể của sản phẩm, bạn sẽ đẻ ra một cái quái thai Frankenstein mỗi tính năng, mỗi cái nút bấm tối ưu cho một chỉ số cục bộ, nhưng ráp lại thì tổng thể cái app trông như một mớ rác bèo nhèo. Đẹp theo từng mảnh vụn nhưng lại xấu toàn cục.
Anh Khải nhắc đến giai thoại Google từng test 41 sắc độ xanh năm 2009. Dân kỹ thuật rất khoái trò này vì nó an toàn. Bạn đẩy trách nhiệm ra quyết định cho số liệu. App mà xịt thì cứ bài “do data nó bẩu thế, em làm đúng quy trình” mà cãi. Nhưng làm sản phẩm đủ tầm đòi hỏi người PM phải dám ra quyết định bằng trực giác, bằng trải nghiệm và sự thấu cảm (User Empathy). Data chỉ ra chỗ nào đang chảy máu, nhưng phương thuốc chữa trị phải đến từ khối óc con người. Thế nên mấy bài báo xạo sự bảo AI sẽ thay thế PM nghe nó buồn cười. AI chỉ thay thế được mấy ông PM tồi thôi.
Nói trắng ra: Data giỏi lắm thì chỉ báo cho bạn cái What, luồng nào đang drop, bước nào user bỏ ngang. Nhưng Why và How thì quên đi, không cái dashboard nào trả lời hộ bạn đâu. Tại sao họ bỏ? Sửa thế nào mới đúng? Câu trả lời nằm trong trực giác của một người đã nếm đủ đòn để thực sự hiểu user.
Trade-off: Lựa chọn máu me giữa hai cái TỐT
Bất kỳ ai làm PM đủ lâu, ăn sh*t qua vài product lớn đều sẽ nếm qua cảm giác này: Sale muốn nhét thêm pop-up banner để ra số, Dev muốn bóp bớt luồng cho nhẹ server, UX thì đòi mọi thứ mượt mà bóng bẩy không tì vết. Nghe ai cũng có lý, ai cũng vịn vào cái cớ “vì sản phẩm”. Có khi chính mấy ông PM sáng sớm nghe sếp khen một tính năng của đối thủ, sợ sếp phật ý thế là lật đật nhét luôn vào sprint ngày mai bất chấp nó có phá nát luồng hiện tại hay không.
Nhưng làm gì có chuyện ngon ăn thế. Anh Khải định nghĩa sự đánh đổi (Trade-off) rất rõ ràng như sau:
Bạn muốn Mạnh mẽ? Bạn sẽ đánh mất sự Đơn giản.
Bạn muốn Vui vẻ? Bạn sẽ làm giảm đi độ Tin cậy.
Bạn muốn Hiệu quả? Chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới tính Riêng tư.
Làm Zalo, áp lực cạnh tranh với các con quái vật như Facebook, WhatsApp, Viber hay Wechat thời đấy là cực lớn. Nhưng cái thú vị nhất trong bài của anh Khải là anh kể và cũng thừa nhận về Zing Me mạng xã hội năm 2009, từng chạm đến 10 triệu user nhưng cuối cùng vẫn hụt hơi trước Facebook và phải đóng cửa. Thất bại đó buộc anh phải tư duy lại từ đầu: không thể làm sản phẩm tương tự rồi cạnh tranh trực diện, cách duy nhất là tiến vào ngách đối thủ không xem trọng. Zalo được build trên luận điểm đó: không đua vũ trang tính năng, tập trung vào đúng ba điểm yếu mà đối thủ ngoại xem nhẹ trên hạ tầng viễn thông Việt Nam thời đó: Tốc độ, Ổn định và Riêng tư.
Mấu chốt ở đây là: Làm sản phẩm không có chân lý tuyệt đối, quan trọng là chọn cái gì hợp với ngữ cảnh lúc đó. Zalo ở một đất nước khác, với nguồn lực khác, ở thời điểm khác, có lẽ đã được build theo một triết lý hoàn toàn khác. Hiểu điều này là hiểu tại sao copy-paste framework từ người khác về dùng bậy là ảo tưởng hay đứng ngoài phán xét là dỡ hơi bạn không ở vị trí đó để quyết, nói luôn dễ hơn làm.
Việc nhắm mắt say Yes để thêm một tính năng vào app thì quá dễ. Nhưng cắn răng chặt bỏ một tính năng mà anh em Dev đã tốn hàng tháng trời code sấp mặt ngày đêm, chỉ vì nó phá vỡ sự “Đơn giản” của tổng thể. Đó mới là bản lĩnh thực sự của người cầm trịch. Anh Khải có nói trong bài rằng chính anh từng phải tự tay gỡ bỏ những tính năng liên quan đến hiệu quả công việc mà bản thân anh rất thích xài, chỉ vì 80 triệu người dùng phổ thông ngoài kia không cần nó.
Mình hiểu tại sao anh Khải chọn thế. Zalo là mass market. 80 triệu user đa phần không phải power user. Họ chỉ muốn nhắn tin nhanh, gọi được, không crash. Trong trường hợp đó, hy sinh tính năng productivity để giữ đơn giản là quyết định hợp lý. Nhưng quyết định đó có được copy sang mọi sản phẩm không?
Slack không thể bỏ tính năng productivity vì đó chính là lý do tồn tại của họ. Microsoft Teams không thể bỏ thiết lập quyền truy cập phức tạp chỉ vì user phổ thông thấy khó. Triết lý đảo ngược hoàn toàn. Càng làm B2B hoặc tool cho power user, bạn đôi khi càng phải thêm độ phức tạp chứ không phải bớt. Trade-off của bạn sẽ khóa chẳng khóa dây, nó phụ thuộc hoàn toàn vào ai là người dùng của bạn.
Phân biệt đúng sai thì dễ quá, ai chả làm được. Bản chất Trade-off chẳng qua là cắn răng chọn giữa hai thứ ĐỀU ĐÚNG, rồi chấp nhận nhìn một bên rỉ máu để giữ cho cái cốt lõi còn sống.
Founder Mindset: Niềm tin cực đoan và tố chất Builder
Trong bài Founder Mode: Lời nói dối ngọt ngào nhất thung lũng Silicon, mình từng nói cái trào lưu Founder lấy cớ micromanage để tàn phá quy trình của team. Mình đã nói về sự độc hại khi Founder can thiệp thô bạo vào sản phẩm ở giai đoạn scale-up.
Nhưng khi đọc bài của anh Khải, mình lại thấy một mảng ghép khác của câu chuyện: Sự cực đoan cần thiết của Founder ở giai đoạn Zero-to-One.
Để bắt đầu build một product mới toanh, nếu KHÔNG CÓ Founder Mindset, bạn gần như cầm chắc cái chết. Tinh thần làm product mới không chấp nhận sự dân chủ nửa vời. Nó đòi hỏi một sự cực đoan, một niềm tin vào công việc gần như cuồng tín.
Anh Khải nói một thứ mình thấy chả có gì bàn cải: anh tự gọi mình là “Người dùng số 0”. Khái niệm “Người dùng số 0” giúp Founder build sản phẩm từ chính nỗi đau thực sự của bản thân thay vì những giả định trên giấy. Chặng từ 0 lên 1 mà không có Founder Mindset với chút cực đoan thì cầm chắc phần thất bại.
Nhưng ranh giới giữa trực giác bén và định kiến cá nhân nó mong manh lắm. Bước sang bài toán scale-up hay B2B mà Founder vẫn tự coi mình là user đại diện thì hỏng. Cố chấp lúc này chỉ biến sản phẩm thành chỗ phục vụ cái Ego của sếp, chứ thị trường chẳng ai cần. Anh Khải cũng có lưu ý một vấn đề khá quan trọng là nếu chỉ tập trung vào chính mình thì góc nhìn rất dễ bị lệch, vì người làm sản phẩm thường không phải người dùng tiêu biểu. Do đó, cần liên tục tự điều chỉnh để suy nghĩ như một “người dùng ngây thơ phổ thông”, tức một người không quá rành công nghệ vẫn có thể hiểu và sử dụng sản phẩm một cách tự nhiên.
Nhưng để tự tách được bản thân và đặt mình thực sự vào đúng người dùng ngây thơ thì không dễ. Ở các Zalo hay chính các sản phẩm nhỏ. Nói thì dễ nhưng để làm được thì khó.
Vậy rõ ràng quá cố chấp vào trực giác cá nhân của Người dùng số 0, sản phẩm dễ rơi vào cái bẫy làm sản phẩm cho chính sếp dùng chứ không phải cho thị trường.
Tạm bỏ qua câu chuyện định kiến. Nếu bây giờ được chọn một ai đó, cấp cho họ nguồn lực, cơ hội và team để build lại một product thành công từ đống tro tàn và đưa nó đến scale như Zalo, mình vẫn hay nói với anh em trong ngành hỏi mình, mình hay trả lời chắc cũng chỉ biết trả lời: Chưa thấy ai qua được anh Khải (Zalo) hay anh Tường (MoMo). Đó không phải là học kỹ năng mà có, đó là tố chất của những “quái vật” sinh ra để làm builder. Còn nhiều anh em khác nữa cũng xịn, nhưng random kể ngay về digital product thì 2 ảnh là nổi trội nhất.
Còn nếu hỏi nhanh ngay trong nội bộ Zalo hiện tại còn ai kế thừa cái DNA làm sản phẩm mà anh Khải nhắc tới, mình sẽ nghĩ ngay đến anh Cường và 1 phần anh Chính. Anh Cường có lẽ là người mang style giống anh Khải nhất với sự gai góc và quyết liệt bảo vệ vision, còn anh Chính lại thể hiện một cách tổ chức sản phẩm thông minh theo một hướng rất riêng ... Dù khác biệt, họ đều có chung độ lỳ đòn, quái. Nhưng câu hỏi làm mình trăn trở là: Vậy sau anh Chính, anh Cường, thế hệ kế cận tiếp theo cầm lữa Product của Zalo sẽ là ai hoặc lâu quá ko update nên không biết.
Nhìn rộng ra lứa trẻ hơn một chút ở bên ngoài, nếu làm product B2C thì có thể kể đến nhanh HuyNX; còn ở mảng B2B thì Quân Trương là những cái tên hiếm hoi mang rõ style Founder Mindset mình từng gặp và hiểu đủ. Họ có một tinh thần tự học đáng nể.
Đã mang trong mình cá tính Founder mạnh mẽ, rõ ràng bạn sẽ nhận về cả sự nể trọng lẫn gạch đá. Nhưng bạn phải sẵn sàng bị người ta ghét, bị chửi là độc tài hay bảo thủ để bảo vệ lý tưởng và chiến đấu đến cùng với nó. Đó không chỉ là sự đánh đổi, mà là giá trị và trách nhiệm tối cao của người cầm trịch. Không có cái “Ego” gai góc đó ở vạch xuất phát, sản phẩm sẽ chết yểu ngay từ khi còn nằm trên giấy vì bị pha loãng bởi hàng tá ý kiến đóng góp ba phải của những kẻ ngoài cuộc hoặc người ngại trách nhiệm.
Nhưng đây cũng là câu hỏi mình ko hoàn toàn nghĩ có câu trả lời: Liệu Founder Mindset có lão hóa theo giai đoạn của sản phẩm không? Anh Khải tự đặt câu hỏi này theo cách khác: thông qua iPhone. Anh viết rằng năm ngoái, dùng thử Google Pixel và nhận ra: Pixel trông có cảm giác Apple hơn cả iPhone hiện tại. Ở góc độ UX hay sự đột phá bề mặt, có thể anh đúng. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, mình lại nghĩ khác ảnh: Bản chất Apple vẫn là Apple.
Dù đôi khi người ta cảm thấy Apple chậm chạp hay UX giảm đi sự ngỡ ngàng, nhưng tinh thần làm sản phẩm tốt cốt lõi của Steve Jobs chưa bao giờ thay đổi. Google Pixel là bản lề để Google thử nghiệm tính năng cho các bên OEM, nên việc chấp nhận thiếu ổn định là bản chất của họ. Còn Apple chọn sự khắt khe và an toàn triệt để cho người dùng. Dù Steve Jobs không còn, cái chất đấy nó thấm sâu vào máu của bộ máy rồi. Nhìn cách họ làm bảo mật cho user mà xem: khắt khe và lì lợm khủng khiếp. Thế nên mới nói, Founder đi rồi nhưng nguyên lý làm sản phẩm của Apple có mất đi đâu. Tinh thần Founder hóa ra chả nằm ở mấy việc vi mô hằng ngày, mà nó ăn sâu vào văn hóa để ae kế cận tự chạy tiếp.
Nói thật, Zalo của 10 năm tới sẽ ra sao thì chả ai đoán trước được? Nếu một ngày anh Khải không còn trực tiếp cầm trịch, anh kỳ vọng linh hồn của Zalo sẽ tiếp tục tồn tại một cách kiên định với cái DNA ban đầu như cách a Viết là Dna của Zalo, hay di sản lớn nhất anh để lại chính là một đội ngũ kế cận đã đủ trưởng thành để tự bảo vệ và viết tiếp câu chuyện của sản phẩm theo cách mới? Đâu là điều làm nên sự vĩ đại tiếp theo của làm sản phẩm ở Zalo.
Lật ngược vấn đề một chút: Sự nguy hiểm có thể có của việc Núp bóng quyết định Lãnh đạo.
Tuy nhiên,và đây là vấn đề mình không hoàn toàn đồng tình với góc nhìn của anh Khải trong 1 số đoạn trong bài viết, mình ko còn đủ thông tin hiện tại sẽ áp dụng vào việc quản lý đội ngũ lúc high scale.
Anh Khải nói: Lãnh đạo cấp cao phải là người “đưa ra những quyết định trái chiều dư luận”, chịu trách nhiệm bảo vệ linh hồn sản phẩm, và chấp nhận làm người đóng vai ác gạt bỏ công sức của anh em kỹ sư. Tại sao không hạn chế làm cái đó từ đầu ? Có cách nào giảm ma sát đó sớm hơn không ?
Điều này rất đúng để giữ cho sản phẩm không bị hỏng sớm. Nhưng, với tư cách là một người cũng từng đứng ở vị trí cao để build các sản phẩm hệ sinh thái gần đây, mình thấy cách làm này nếu không chuẩn và nếu không có phương pháp hợp lý, hay có một văn hoá rõ ràng cho việc quyết định ưu tiên nó lại gây hại một phần cho đội ngũ.
Đó là nó có thể hoàn toàn mầm móng tạo ra một team trung bình cộng.
Ở một tổ chức nào đó nếu Leader luôn đóng vai anh hùng cứu thế, đứng ra để làm mọi phán quyết “cái này giữ, cái kia bỏ”, thì team bên dưới dần dần giảm năng lực tư duy phản biện và ra quyết định. Họ biến thành những “thợ” ngoan ngoãn. Họ an toàn. Họ không bao giờ phải nếm cái sai lầm của việc tự ra một quyết định tồi, và cứ thế sẽ có thể mượn danh “sếp chỉ đạo” để lấp liếm khi trễ deadline hay không giữ lời với anh em bên dưới như một người đại ka. Họ khó học cách ra quyết định trade-off ở team để giữ cho sản phẩm không bị toang hay đơn giản chính trực nhận lỗi do họ mà bảo do quyết định cấp trên.
Anh Khải cũng có nhắc đến việc nhiều người rời đi. Mình nghĩ một phần vì Zalo phát triển quá nhanh và giờ lúc cần ổn định hơn và quyết định thận trọng hơn, giờ đòi hỏi sự ổn định cao hơn so với lúc trước và phục vụ mass user với các bài toàn rõ ràng nhất để kiếm tiền thông qua việc phân chia user như a Khải nói, nên không có nhiều cơ hội để nhiều người trẻ tự tay ra các quyết định trade-off hằng ngày. Thế nên, nhiều anh em rời Zalo không hẳn vì bất mãn hay chuyện bị gạt bỏ tính năng. Mình và hay nhiều anh em khác ra đi trước đây đa phần đơn giản vì một khao khát thuần túy của người làm nghề: muốn được tự tay cầm trịch, được dấn thân vào những bài toán gai góc do chính mình tạo ra. Hoặc đơn giản là không còn phù hợp với cách quản trị Zalo thời điểm đấy hoặc không nằm trong nhóm sản phẩm được ưu tiên thời điểm đó đơn giản vậy thôi, mình nghĩ vậy.
Ở Zalo, cái nền móng các anh lớn xây dựng với nhiều triệu user đã quá vững chãi và an toàn. Rời đi đơn giản là để bước ra khỏi vùng an toàn đó, đi tìm một khoảng trời riêng nơi mình được thực sự làm chủ cuộc chơi. Dù vậy, mình tin những người từng đi qua Zalo vẫn luôn giữ một tình cảm đặc biệt và hiếm nơi nào được làm sản phẩm theo cách ở Zalo được làm, đa phần sẽ sẵn sàng support lại khi có cơ hội, chờ ngày ai đó bảo dựng cờ được gọi là Zalo Mafia như kiểu PayPal Mafia.
Đó là lý do mình lại tin rằng: quan điểm founder hay người làm product owner như ảnh nói thay vì ôm khư khư việc ra quyết định trade-off để giữ cho sản phẩm lúc nào cũng hoàn hảo theo cách founder nghĩ, nhiều khi nên nhắm mắt thoải mái để team quyết định SAI lại là nước cờ sống còn. Hoặc thoải mái việc ae chưa làm theo đúng 100% ý mình.
Một đội ngũ thiện chiến chỉ được rèn giũa khi họ tự nếm mùi thất bại. Hãy để họ hăm hở launch một tính năng thừa thãi, rồi tự ôm đầu bứt tóc, thức trắng đêm khi thấy user chửi rủa, retention cắm đầu xuống đất. Leader xuất sắc không phải là người đứng ra quyết thay mọi thứ, mà là người vẽ ra vùng rủi ro cho phép để team được phép làm sai mà không tổn hại đến sự sống còn của doanh nghiệp. Tất nhiên, sai lầm phải nằm trong giới hạn kiểm soát.
Mình vẫn còn nhớ luồng cập nhật chính sách chia sẻ dữ liệu của Zalo dạo nọ. Nhìn cái màn hình đó, mình đứng hình mất 5s vì không tin nổi một sản phẩm vốn nổi tiếng về sự chỉn chu hạn chế tối đa cái không cần thiết lại có thể push lên một trải nghiệm cộc lốc như vậy. UX lởm thì có thể thông cảm, nhưng quăng cái luồng thu thập thông tin cá nhân vào mặt user một cách ép uổng thì đúng là tự bắn vào chân. Việc này có thể không làm app sập, cũng chẳng ai bị đuổi việc, nhưng hình tượng trong mắt một bộ phận user bị mất điểm trầm trọng. User có thể nhắm mắt xài một cái nút xấu, nhưng họ sẽ nổi điên nếu cảm thấy quyền riêng tư của mình không được tôn trọng. Mình trộm nghĩ không rõ đúng ko: Nếu không cho team tập SAI ở những việc nhỏ, họ sẽ vấp ngã rất đau ở những quyết định lớn.? Hi vọng chỉ là do xui.
Nhưng rõ ràng chính cái cảm giác khó chịu, khi phải nai lưng dọn dẹp đống rác do mình tạo ra sẽ dạy cho anh em về Trade-off ngấm hơn ngàn vạn lời thuyết giáo từ Leader. Team sẽ bén hơn rất nhiều nếu tự đi qua cái quy trình quyết sai → vấp ngã → sáng mắt ra, thay vì cứ há miệng chờ sếp phán. Tốc độ học hỏi và sự trưởng thành của tổ chức nhiều khi đáng giá hơn việc giữ cho các quyết định hoàn hảo. Mình không cổ xúy việc cố ý làm sản phẩm tệ đi để team học hỏi, nhưng đôi khi chấp nhận một mức độ rủi ro nào đó để anh em được quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm cho từng feature, từng con số 0.01% KPI đó lại là cách nhanh nhất để mài giũa một thế hệ lãnh đạo kế cận cho công ty.
Góc khuất của người đứng đầu
Thực ra, làm Leader rất khó để chia sẻ sao cho anh em bên dưới hiểu hết được góc nhìn và áp lực và cả tinh thần làm của mình.
Ngồi ngoài phán thì lúc nào chả dễ hơn xắn tay vào làm app cho chục triệu người xài. Nhưng đọc bài anh Khải là thấy lại ngay cái chất Zalo xưa giờ: kỹ tính, lì đòn và chả care mấy cái chỉ số màu mè.
Nhìn vào sản phẩm là rất dễ để biết ngay tính cách người tạo ra nó. Bạn chọn ôm khư khư cái linh hồn sản phẩm, hay chấp nhận lùi lại nhìn anh em vấp ngã để lớn lên đó mới là quả Trade-off đau đớn nhất của người làm sếp.
Anw, Chúc mừng Zalo 19 năm tuổi. Cám ơn a Khải đã viết về góc nhìn làm sản phẩm cho thế hệ tiếp theo.
T8.2026
T.D
Em đã đọc cả bài của anh Khải và anh Đạt. Cả 2 bài đều có rất nhiều điểm giá trị để ngẫm, học và áp dụng cho người làm sản phẩm ờ thời đại ngày nay cũng như nhiều thế hệ tiếp theo. Cám ơn anh Đạt đã chia sẻ. Em xin phép được chia sẻ cả 2 bài viết đến nhiều bạn khác. Thanks, anh. Cheers!