Tuần trước, mình có dịp mời anh Jimmy một người anh mà dân Tech/Startup ở Sài Gòn chắc chẳng ai lạ gì đến văn phòng để chia sẽ với team. Nhìn lại cái profile của ảnh dài ngoằng cũng nể kể nhanh vài ý: từ thời làm CTO Co-founder VNG từ những năm 2005 (thời Võ Lâm Truyền Kỳ), rồi đẻ ra Be Group, dạo qua vài startup lớn nhỏ và bây giờ đang làm Founder Jetx ngoài làm Startup là cả Chuỗi dài thời gian Corp ex Chairman/Ceo Cho Galaxy Holding nói chung profile dài quá kể hoài không hết.
Đời startup của anh chuyển từ một nền tảng thuần digital (VNG, Uiza,…) sang trận chiến platform gọi xe đầy máu me (Be Group), và giờ là một business sặc mùi O2O (Online-to-Offline) kết hợp phần cứng như chuỗi rửa xe tự động Jetx.
Bạn ủng hộ thêm startup mới của anh Jimmy ở đây một Biz mình tin sẽ là một tay chơi mới thứ thiệt thời gian tới và sẽ phủ khắp VN.
Download ở đây.
Sự chuyển dịch đó mang theo cực kỳ nhiều bài học mà anh đã chia sẽ. Bữa đó hai anh em nói chuyện nhiều về chuyện build product, làm mướn vs làm chủ. Và sau đó là buổi ảnh chia sẽ khá nhiều với team product lead ở cty bọn mình.
Mình có note lại mấy cái gạch đầu dòng khá tâm đắc và xin ý kiến anh về việc chia sẽ một số nội dung lên blog này, nên viết lại ở đây cho anh em nào đang có ý định nhảy ra làm riêng hoặc đang làm PM mà muốn bơi ra biển lớn.
Đừng làm Founder, trong khi mindset vẫn còn nghĩ đi làm chỉ để nhận lương, trong chính công việc hằng ngày của bạn.
Cái danh xưng “Product Builder” dạo này đang bị lạm dụng một cách khủng khiếp. Lên LinkedIn, nhìn đâu cũng thấy mấy bạn tự xưng là builder, làm ba cái app nho nhỏ, kéo thả mấy cái tool no-code rồi tự gán mác. Anh Jimmy bóc tách chuyện này cực kỳ hay.
Product builder là người luôn trong trạng thái “muốn tìm và thấy bài toán muốn giải”. Họ có sự tò mò. Nhưng để bước lên làm Founder và tự gọi là một builder, bạn phải có một tinh thần Entrepreneur (doanh nhân), chứ không chỉ là một builder như thợ hay clone bề mặt đơn thuần làm không kinh doanh thì builder nổi gì.
Tiền nhiều thì giải bài toán lớn (kiểu hệ thống rửa xe tự động), tiền ít thì nhảy vào bài toán nhỏ (như xe đẩy bán bánh mì). Chẳng có gì sai cả.
Nhưng cái cốt lõi làm nên một Founder là gì? Bạn phải là người có cá tính riêng biệt và sẵn sàng thể hiện, áp đặt tầm ảnh hưởng lên người khác. Nếu bạn chỉ thích núp sau cái màn hình gõ phím, né tránh việc va chạm với con người và dòng tiền, thì muôn đời bạn chỉ là thợ code hay thợ vẽ spec thôi. Đừng gọi mình là Founder.
Tư duy Build to Win: Cái chết của kỷ nguyên Đốt tiền làm từ thiện.
Nói về chuyện làm sao để thắng, anh Jimmy có mấy cái rule of thumb đẫm máu từ chiến trường thực tế và một số nổi đau nếu có dịp ngồi với ảnh các bạn nên hỏi. Đầu tiên, một product khi ra mắt phải chọn ra được những điểm mạnh cốt lõi. Giả sử bạn list ra 10 yếu tố, thì giai đoạn đầu cần thắng được ít nhất 2 cái để có cơ hội ngóc đầu lên. Không ai làm xuất sắc được cả 10 thứ ngay từ Day One.
Nhưng bài học quan trọng nhất được rút ra từ người từng có cơ hội xây cty hằng chục hằng trăm triệu đô từ anh Jimmy là: Không bao giờ bán dưới giá thành, ko bán lỗ.
PHÂN TÍCH LẠI TÝ: Chúng ta đã đi qua cái thời đại mà các nền tảng (platform) cắn răng chịu lỗ sặc máu để thu hút user bất chấp. Nhìn lại thị trường gọi xe Việt Nam giai đoạn 2018-2020 là thấy sự điên rồ: Grab từng ôm khoản lỗ lũy kế lên tới 4.300 tỷ đồng vào cuối năm 2019, Gojek (lúc đó là GoViet) đốt gần 5.700 tỷ đồng sau 6 năm rồi phải xách vali rời Việt Nam vào tháng 9/2024. Chính Be Group trong năm 2019 cũng phải chịu lỗ hơn 1.500 tỷ đồng để trụ lại trong cuộc chiến voucher.
Cái bài lỗ để mua user đó chết ngắc rồi. Giờ là lúc bạn phải giảm chi phí để tăng trưởng user mà KHÔNG LỖ.
Tất nhiên, làm kinh doanh sẽ có lúc này lúc kia. Bạn có thể chấp nhận một tỉ lệ under-perform tức là lỗ nhẹ hoặc hòa vốn ở một tệp khách nhất định miễn là phần medium/high perform cover lại được để tổng thể cái P&L (Profit & Loss) vẫn có lời. Khi scale lên, cứ thẳng tay cắt bớt hoặc tăng giá ở nhóm under-perform đi để đảm bảo biên lợi nhuận. Đừng có cố gắng ôm đồm làm từ thiện.
Góc nhìn ngược: Customer Obsession là một cái bẫy
Đây là cái mình khoái nhất trong cuộc trò chuyện của anh với team. Sách vở thì cứ leo lẻo dạy PM phải lấy người dùng làm trung tâm, nghe lời user như nghe lời thánh. Nhưng góc nhìn của anh Jimmy thì tát thẳng vào mặt lý thuyết đó: Không cố gắng đáp ứng mọi nhu cầu của user.
Sẽ luôn có những khách hàng không bao giờ chọn product của bạn, và bạn không nên cố gắng bằng mọi cách để hầu hạ tập đó làm gì cho rước họa vào thân vì bạn ko thể làm hài lòng họ hoàn toàn hãy giữ nguồn lực để phục vụ khách hàng phù hợp.
Ví dụ thực tế với bài toán JETX (chuỗi hệ thống rửa xe tự động) của ảnh: sẽ luôn có một tệp khách có thời gian rảnh, thích mang xe ra tiệm, ngồi nhâm nhi ly cà phê cả tiếng đồng hồ để nhìn ông thợ xịt gầm, dòn nội thất, rửa kỹ càng từ trong ra ngoài. Kệ họ, mình không phục vụ tập đó. Không cần phải thay đổi hoặc bẻ cong sản phẩm cốt lõi rửa tự động bằng máy để đáp ứng nhu cầu xoi mói tỉ mỉ này.
JETX đánh thẳng vào tệp cần sự nhanh gọn và affordable. À, có một cái mẹo nhỏ về định vị: dùng chữ affordable (hợp túi tiền) thay vì dùng chữ rẻ nghe nó rất phèn. JETX nhấn mạnh yếu tố tốc độ (5 phút xong) và giá cả hợp lý, nhưng không bao giờ điêu ngoa hứa hẹn là “sẽ rửa sạch 100% không tì vết” vì máy móc thì không thể nào bằng con người soi từng ngóc ngách được. Xác định điểm mạnh, điểm yếu rõ ràng, không giấu cái yếu đi nói rõ cái mình chọn và chỉ chém mạnh vào cái mình giỏi.
Nhìn từ vĩ mô là quan trọng của làm startup: Ví dụ bài toán anh Jimmy chọn giải. Tại sao lại là bài toán rửa xe lúc này?
Làm product mà chỉ cắm mặt vào user feedback là dở, phải biết nhìn bức tranh vĩ mô (Macro). Anh Jimmy chọn JETX-Wash24h vì data thị trường quá rõ ràng: Theo thống kê gần đây, tỷ lệ sở hữu ô tô tại Việt Nam hiện nay loanh quanh mức 63 xe/1.000 dân. Con số này cực kỳ thấp nếu so với hàng xóm: Thái Lan là ~275 xe/1.000 dân, còn Malaysia lên tới hơn 500 xe/1.000 dân.
Nghĩa là gì? Dư địa tăng trưởng của quá trình “ô tô hóa” ở Việt Nam đang bước vào giai đoạn bùng nổ khi GDP đầu người rục rịch vượt mốc 5.000 USD. Chơi ở một thị trường đang đón sóng lớn thì việc tìm ra một mô hình rửa xe chuẩn hóa, cắt bớt sức người chính là một mỏ vàng. Nhìn ra nước ngoài tham khảo rồi ốp về Việt Nam điều chỉnh lại. Đó là tầm nhìn của một người chơi hệ vĩ mô.
Chuyện con người là một yếu tố cần rõ ràng khi làm startup.
Hãy theo bấm theo dõi để đọc đầy đủ
về nội dung còn lại miễn phí nhé.
Want to see the rest of this awesome Post ?
Just hit that subscribe button for free to unlock the full post right now!
T.D
T6.2026.
P/s : Seri Bài viết của the-founders-lens là bài viết dạng tổng hợp được trích dẫn từ các chia sẽ cá nhân trong phạm vi buổi chia sẽ cho nội bộ team mình và đã được xác nhận chia sẽ lên Blog. Các trích dẫn view của người nêu tên chia sẽ trong bài viết một phần thì cần/nên có xác nhận để tránh các góc nhìn sai lệch. Bài viết sử dụng cho mục tiêu tạo ra góc nhìn thực tế cho cộng đồng Product Việt Nam.